İtaliya və Özbəkistan arxeoloqları Surxandəryadakı qədim Jarkutan yaşayış məntəqəsində 4000 illik bir məzarda tədqiqat aparıblar. Məzarda iki uşağın qalıqları tapılıb, onlardan birinin kəlləsində qədim cərrahi əməliyyatın izləri olub. Bu barədə Salento Universitetinin arxeoloqları İtaliya Xarici İşlər Nazirliyinin saytında dərc olunmuş məlumatda bildirilib.
Alimlərin fikrincə, bu, Orta Asiyada trepanasiyanın ən qədim sənədləşdirilmiş halı ola bilər. Trepanasiya kəllədə xüsusi dəliyin yaradılmasını əhatə edən qədim cərrahi prosedurdur.

Qazıntılar Salento Universitetindən Enriko Askalone və Termez Dövlət Universitetindən Əlişir Şaydullayevin rəhbərlik etdiyi İtaliya-Özbəkistan arxeoloji ekspedisiyası tərəfindən aparılıb.
Carquton Oxus sivilizasiyasının, yəni Baktria-Margiana arxeoloji kompleksinin ən böyük tunc dövrü abidələrindən biridir. Ərazidə qala, saray, məbəd və yaşayış yerlərinin qalıqları aşkar edilib.
Arxeoloqlar tərəfindən tapılan məzarda təxminən üç və beş yaşlarında iki uşaq birlikdə dəfn edilib. Mütəxəssislərin fikrincə, məzarın yaşı təxminən 4000 ildir.
Tədqiqatçılardan biri tapıntını Carqutonun daha bir gözlənilməz sirri adlandırıb.

O bildirib ki, 4000 il əvvəl Orta Asiyada uşağın kəlləsində belə bir prosedurun aparılacağını təsəvvür etmək çətin idi, lakin indi bu məlumat arxeoloji dəlillərlə təsdiqlənir.

Alimlər hələ də belə bir əməliyyatın məqsədinin nə olduğunu dəqiq bilmirlər. Bu, tibbi, ağrıkəsici və ya mərasim məqsədləri üçün ola bilərdi. Əlavə tədqiqatların bu suallara daha dəqiq cavablar verməsi gözlənilir.