Impera

XƏBƏR LENTİ
08:50Fizuli Məmmədovdan Azərbaycan jurnalistlərinə təbrik mesajı13:35Mübariz Qurbanlı Qaxda vətəndaşları qəbul edəcək12:59Festivalla bağlı daşımalar başladı12:23Jurnalistlərin Şəkiyə mediaturu təşkil edilib-FOTOLAR12:03Zərurət yaranacağı təqdirdə Metropoliten ehtiyat qatarlar xəttə buraxılacaq11:35Kassa çeklərinin təqdim olunması ilə bağlı vergi nəzarəti tədbirlərinə başlanıb10:30İlahiyyat İnstitutunun tələbələri Türkiyəyə “Yay məktəbi”nə yola düşüb10:00“Azəriqaz”da təcili səyyar xidmət yaradıldı09:46BDU beynəlxalq reytinq agentliyinin sıyahısında09:30Atəşkəsin pozulması halları intensivləşdi16:15Xaçmazda “Dini maarifçiliyin təşkilində qadınların yeri və rolu” mövzusunda regional konfrans keçirilib15:41İlk Carlsberg Summer Cup futbol turnirinin qalibi müəyyən oldu15:23Padar-Böyük Söyüdlü-Qarabulaq-Çaldaş avtomobil yolu yenidən qurulur14:51STM-də millət vəkili Əli Hüseynli ilə görüş keçirilib14:18“Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində diaspor amili: KİV-in rolu və müasir proseslər” mövzusunda tədbir keçirilib-FOTOLAR14:00AQTA FAO ilə birlikdə yeni layihənin icrasına başlayır13:44Siqaret və spirtli içkilərin qaçaqmalçılıq yolu ilə ölkə ərazisinə gətirilməsinin qarşısı alınıb13:28Şəmkirdə ölmüş vəziyyətdə kəsilən heyvan cəmdəyi aşkarlanıb13:02Arıçılara 4265330 manat subsidiya veriləcək12:55Əli Kərimlinin "vətənpərvər"lik damarı tutub12:42Azərbaycanla Gürcüstan arasında strateji dostluq münasibətləri möhkəmdir11:58“Loqos” da Prof.Dr. İshak Özkan ilə görüş keçirilib11:18Hərbi birlikdə təlim-metodiki toplantı keçirilib10:49Avropa Komissiyasının rəhbəri bəlli oldu09:55Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemində hüquqi şəxslərin qeydiyyatı başlayıb09:40Cəbhədə nisbi sakitlikdir09:00Azərbaycan-Əfqanıstan iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə İşçi Qrupunun ilk iclası keçirilib21:09İsraillə vergi sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilib20:02Dövlət Komitəsində Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri ilə görüş keçirilib19:48Azərbaycanla İtaliya arasında tibbin inkişafı və gələcək əməkdaşlığın qurulmasına dair görüş keçirilib19:15“Mövcud biznesin inkişafı və pul axını” mövzusunda seminar keçiriləcək18:35Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi heç bir kənd təsərrüfatı məhsulunun qiymətinin müəyyənləşməsində iştirak etmir18:00Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqının qətiyyətli addımlarından sonra MeqaFon şirkəti bir daha belə bir addım atmaz-VİDEO17:42Biləsuvar rayonunda məcburi köçkünlər üçün salınmış qəsəbələrin içməli su təchizatı yaxşılaşdırılır17:00Azərbaycan və Əfqanıstan arasında nəqliyyat və İKT sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub17:00Azərbaycanda bu günədək 3086495 ton taxıl yığılıb16:45İqtisadiyyat naziri Əfqanıstan nümayəndə heyəti ilə görüşüb16:08Latviyada təhsil təqaüd proqramının nəticələri açıqlanıb15:28ATXƏM nümayəndə heyəti İqdırda "15 temmuz Milli Birlik və Demokrasi günü" tədbirlərinə qatılıb-FOTOLAR14:27Irandan Azərbaycana keçən qadının al paltarından "metadon" həbləri aşkar edildi14:09Zərdab–Qaravəlli avtomobil yolu yenidən qurulur13:45Sabahın hava proqnozu açıqlanıb13:02Milli Qəhrəman Zabit Quliyev ziyarət olunub12:13Rusiyanın “Minbar” jurnalında Azərbaycan haqqında yazılar dərc olunub10:44RAİ-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri cəbhə bölgəsində yaşayan gənclərlə görüşüb10:19Pedaqoji mühazirələrin nəticələri bəlli olub10:05Keşikçidağ məbədi ətrafında baş verənlər təxribat deyil09:33Təmas xəttində nisbi sakitlikdir18:17Azərbaycan və Gürcüstan məcburi strateji ortaqdırlar18:14Sabirabadda “Din və ideoloji təhlükəsizlik” mövzusunda seminar-müşavirə keçirilib17:40Aqrar sahə üzrə KOB-lara öz təsərrüfatlarında təlimlər keçirilir17:37Diaspor gəncləri rəsmi şəxslərlə görüşüb17:08Gürcüstanın Azərbaycandakı səfiri XİN-ə çağırılıb və izahat istənilib16:50Azərbaycan güclü olmağa məhkumdur16:42İdmançı və məşqiçilərlə görüş keçiriləcək16:26QHT sədri 15 iyul şəhidinin ailəsinə baş çəkib16:09Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında ixtisasartırma təlimlərinə qatılan növbəti gömrükçü qrupu ilə görüş keçirilib.15:43Binəqədi rayonunda “Diplomatiya Akademiyası” layihəsinin iştirakçıları ilə görüş təşkil edilib15:31AQTA magistr təhsili almaq üçün qəbul olunmuş şəxslərə müraciət edir15:17Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqı MeqaFonu səhvini düzəltməyə mıəcbur etdi15:03Salyanda uzunluğu 17.2 km olan yerli əhəmiyyətli avtomobil yolu yenidən qurulur14:46Azərbaycan dünya ölkələri arasında öz mövqeyini daha da möhkəmləndirir14:15“Türk Hava Yolları” qitələrarası uçuşlarda sərnişinlərə yeni dəstlər təqdim edir13:18Sabah hava necə olacaq?13:03Ankara Qərbin bir nömrəli hədəfi halına gəldi13:00Qubada kütləvi zəhərlənmə: 5 nəfər xəstəxanaya yerləşdirilib12:41Vətəndaşın çantasında və üzərində mobil telefonlar aşkarlanıb12:34Gəncədə məcburi köçkünlər üçün salınmış qəsəbə telefonlaşdırıldı12:21Türkiyə Aralıq dənizində təbii qaz rezervi aşkarlayıb12:08AQTA-nın jurnalnın ilk nömrəsi çapdan çıxıb11:56BMT-nin İnkişaf Proqramı ilə əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib11:43Mübariz Qurbanlı Amerikaya səfərə gedir11:36DANX nümayəndələri sürücülərin peşə hazırlığı üzrə Avropa İttifaqı təcrübəsi ilə tanış olacaqlar11:20Energetika Nazirliyinin rəhbərliyi vətəndaşları qəbul edəcək10:34Qaxda zəlzələ olub10:27Quba və Xaçmazda qanunsuz heyvan kəsiminin qarşısının alınması ilə əlaqədar reyd keçirilib10:13RAİ:“MeqaFon-un Qarabağı müstəqil dövlət sayması Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinə təhlükədir”10:00Səhiyyə Nazirliyi Şəki Xan Sarayında xəsarət alanların son vəziyyətini açıqlayıb09:45Məktəblimiz beynəlxalq olimpiadanın qalibi olub09:29Cəbhədə nisbi sakitlikdir09:00İntizamlı məhbuslara həbsxana kameralarının açarları veriləcək15:57Azərbaycan və Türkiyə QHT-ləri əməkdaşlıq protokolu imzaladı-FOTOLAR15:30“Heydər Əliyev: dəyərlərimizin keşiyində” adlı sənədli film hazırlanıb14:47ƏDV bəyannamələrini vergi orqanları dolduracaq13:32“İslam Sivilizasiyası Qafqazda” II Beynəlxalq Simpoziumunun iştırakçıları “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunda12:44Su-25 hücum təyyarələrinin döyüş atışlı uçuş məşqləri keçirilib-VİDEO12:28Biznesin inkişaf etdirilməsi mövzusunda görüş keçirilib12:00Rusiya nə qədər Türkiyə ilə yaxınlaşsa da, Moskva Ankaranı Cənubi Qafqazda yaxın buraxmayacaq11:40Fizuli Məmmədovun xeyriyyəçilik fəaliyyətini örnək kimi təbliğ etmək lazımdır-VİDEO11:03Güclü külək dalğanın hündürlüyünü 4,7 metrə çatdırıb10:51Dövlət Komitəsində Cümhuriyyət varislərinə medallar təqdim olunub10:25Müstəqillik yolunun astanası - 14 iyul 1969-cu il09:33Təmas xəttində nisbi sakitlikdir20:46“Diaspor fəaliyyəti və media” mövzusunda müzakirə aparılıb20:09BNA-dan küləkli hava ilə bağlı xəbərdarlıq19:21Müasir müstəqil Azərbaycan ulu öndər Heydər Əliyevin şah əsəridir18:20“Kənddən Şəhərə” satış mərkəzinin Əhmədli filialı istifadəyə verilib16:48Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin əməkdaşları ulu öndəriun xatirəsini yad edib16:34Partiya sədrindən erməni nazirə çağırış16:18Fövqəldövləti idarə edən Siyasət Dahisi
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
Temmuz 2019 (389)
Haziran 2019 (568)
Mayıs 2019 (846)
Nisan 2019 (647)
Mart 2019 (323)
Şubat 2019 (329)

«    Temmuz 2019    »
PtSaÇaPrCuCtPz
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 

Pomidorun qiymətindəki artımın səbəbi nədir?

10 İyul 2019, 12:57   


Newscenter.az.10.07.2019. Son günlər pomidorun qiyməti əsas müzakirə mövzusudur. İyul ayını hamı həsrətlə ona görə gözləyir ki, el dilində desək Xaçmaz, Şəmkir, Sabirabad, Masallı pomidoru çıxsın, qiymətlər ucuzlaşsın, bir tərəfdən evlərə qış tədarükü başlasın, digər tərəfdən insanlar yayın bürküsündə pendir-çörək süfrəsi açıb istinin ləzzətini çıxarsınlar. Lakin, iyulun onuncu gününü yaşasaqda hələ açıq sahə pomidoru bazarlara çıxmayıb. Səbəb? Bu ilki təsərrüfat mövsümünü istisna hal kimi qiymətləndirmək olar, məsələ burasındadır ki, ilkin yazdan başlayaraq havaların qeyri-sabit keçməsi, temperatur dəyişmələri kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı üçün ciddi risklər ortaya çıxardı. Əlverişsiz havalar ilkin yaz mövsümündə tumlu meyə ağaclarının potensial məhsuldarlığa çatmasına imkan vermədi, ağaclarda mayalanma prosesi yağışların təsiri ilə başa çatmadığına görə məhsuldarlıq (gilas, ərik, alça və s.) aşağı düşdü.

İyun-iyul aylarındakı meteroloji göstəricilərinin təhlili deməyə əsas verir ki, əlverişsiz havalar artıq açıq sahə tərəvəzçiliyinə də mənfi təsir göstərməkdədir. İstehsal təqviminə görə, temperaturun yüksəlməsi, şitillərin məhsulvermə dövrünün başa çatması ilə əlaqədar olaraq iyunun ikinci on günlüyündə istixanalar fəaliyyətini dayandırır, iyulun əvvələrində isə açıq sahədə yetişdirilən tərəvəz məhsulları bazara girərək istehlak zəncirində fasilənin yaranmasına imkan vermirdi. Bu il zəncirdəki harmonik əlaqə pozuldu, iyunun sonunda istixanalar təsərrüfat mövsümünə qismən yekun vursalarda açıq sahədə əkilmiş bostanlarda məhsul vaxtında yetişməyib. İstilik bütün bitkilər kimi tərəvəz məhsullarının yetişməsi üçün ən mühüm şərtdir. Artıq iki həftədir ki, məhsulun yetişməsi üçün faydalı istilik əmsalı yaranmadığı üçün kütləvi yetişmə prosesi gecikir. Dünən əsas tərəvəzçilik rayonlarında apardığımız müşahidələr görə, iki həftəyə yaxındır ki, pomidorun yetişməsi üçün tələb olunan müsbət 25-26 dərəcə temperatur yaranmadığı üçün bostanlarda təxminən 15 günlük gecikmə əmələ gəlib. Ötən ilə qədər bostanlarda iyulun 1-dən kütləvi tədarük başlayırdı, dünənki müşahidələrə görə, fermerlər yalnız ala-kal məhsulların yığımına başlayıb, oda ki, “yavaş-yavaş”. Fermerlər deyirlər ki, tez,orta və gec yetişən sortlar əksələr də yetişmə prosesində ardıcıllıq itib, tez yetişən sortların yığımı iyulun 10-a qədər baş çatmalı idi, lakin hələ yığımı yenicə başlayb. Məntiqi olaraq istehsalda təbii amillərin təsiri ilə yaranmış bu qısamüddətli fasilə bazarlardakı qiymətlərə öz təsirini göstərib.

Lakin iqlimdəki qeyri-stabillik düzələrsə ən uzağı bir həftədən sonra sahələrdə kütləvi yığım başlayacaq və bununlada bazarlarda qiymət təlatümü xeyli səngimiş olacaqdır.

Prosesin fonunda ixrac amilini də unutmaq olmaz. Ötən ildən başlayaraq yaxın və uzaq qonşu ölkələrdə meyvə-tərəvəz məhsullarının qiyməti yüksəlməkdə, təlabat dinamik artmaqdadır. Təbii ki, bu proses maya dəyəri ucuz başa gələn Azərbaycan məhsullarına təlabatı artırır. İqtisadi İslahatların təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin may ayı üçün açıqladığı rəqəmlərə görə, ötən ilin yanvar-aprel aylarında Rusiyaya ilə ixrac 135 milyon dollar təşkil etmişdisə bu il 164 milyon dollara yüksəlib. Və burada meyvə-tərəvəz xüsusi çəkiyə malikdir. 2018-ci ilin aprelində Rusiyaya 36 milyon dollarlıq qeyri-neft məhsulları göndərilmişdisə bu ilin aprelində 49 milyona qalxıb. Apreldə Türkiyə ilə də ticarət münasibətləri xeyli yüksəlib, ötən il 29 milyon dollarlıq dövriyyə bu ilin aprelində 48 milyon dollara qalxıb.

Məsələni yalnız meyvə-tərəvəz məhsulları üzərinə fokuslasaq: 2018-in yanvar-aprel dövründə Rusiyaya 111 milyon dollarlıq meyvə-tərəvəz göndərilmişdisə bu ilin eyni dövründə 34% artaraq 149 milyon dollara yüksəlib. Rəqəmləri xüsusiləşdirsək: 2018-ci ilin yanvar-aprel aylarında qonşu Rusiyaya göndərilmiş mahlıc, fındıqdan sonra pomidor üçüncü olub: 2018-ci ilin yanvar-aprelində 42 milyon dollarlıq pomidor ixrac olunmuşdusa 2019-cu ilin yanvar-aprelində 49 milyon dollara təşkil edib.

Yalnız aprel ayında: ötən ilin aprelində 18 milyon dollarlıq pomidor ixracı 2019-cu ilin aprelində 24 milyon dollara yüksəlib. Pomidor ötən ilin aprelində də bu ilin aprelində də ixracda liderliyini qoruyub. 2019-cu ilin ilk beş ayı ərzində meyvə-tərəvəz ixracı 241 milyon dollar təşkil edib.

Rəqəmlərə əsasən, pomidora artan təlabat istehsal strukturunda öz əksini tapır. 2016-cı ildə 23 min 819 hektardan 503 min ton pomidor istehsal edilmişdisə, 2017-ci ildə əkin sahəsi azalsada (21 min 331 ha) məhsuldarlıq hektardan 16 sentinerə yüksəlib və nəticədə 624 min ton pomidor istehsalına nail olunub. Hətta illik ixracı da nəzərə alsaq yerdə qalan hissə ölkə əhalisinin təlabatını tam ödəməyə imkan verir. Əhalinin bu məhsul üzrə illik təlabatı 400- 470 min ton təşkil edir ki, yerli istehsal bunu tam ödəməyə gücü çatır. İstehsal həcminə görə, adambaşına 64 kq pomidor düşür, lakin hesablamalar göstərir ki, hər bir vərəndaş ildə 50 kq - dan artıq pomidor istehlak etmir.

Nicat Nəsirli, kənd təsərrüfatı üzrə ekspert
OXŞAR MÖVZULAR