Impera

XƏBƏR LENTİ
15:10Dünyada 820 milyondan çox insan acdır14:28İqtisadiyyat nazirinin müavinləri vətəndaşları qəbul edəcəklər14:06Fuad Qəhrəmanlı barəsində cinayət işi başlanılıb13:41Bakıda və Abşeron yarımadası ərazisində rəqəmli radionun test yayımı uğurla nəticələnib13:26BMqT İcmanın məlumatlandırılması görüşlərini davam etdirir13:13Sabah hava necə olacaq?13:02Müdafiə naziri NATO/SHAPE Tərəfdaşlıq İdarəsinin rəisi ilə görüşüb12:50Paytaxtda 48 814 şagird I sinifdə təhsil alır12:15BDU-da Beynəlxalq Türk Akademiyasının prezidenti, professor Darxan Kıdırəli ilə görüş keçirilib11:52Ayaqqabısında psixotrop maddə keçirmək istədi11:38“Mastercard” kiberməkandakı konfliktlərdə nzərərçəkmişlərə yardım edəcək11:14Minsk qrupunun həmsədrləri Dağlıq Qarabağa gəliblər10:39“Azəriqaz” payız-qış mövsümünə hazırlığa start verib10:27Müəllim və valideynlərin müraciətləri dinləniləcək10:06Bu rayonlarda qaz olmayacaq10:00Xətai rayonu Səməd bəy Mehmandarov küçəsi yenidən qurulub09:20Düşmən müxtəlif istiqamətlərində snayper tüfənglərindən mövqelərimizi atəşə tutub09:00Ümumdünya Qida Günü ilə əlaqədar məktəblilərlə görüş keçirilib08:30Dini Qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndələri əsgərlərlə görüşüb22:00İlham Əliyev: "Məscidləri dağıdan Ermənistan müsəlman ölkələri ilə dost ola bilməz"20:30Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin yanında iqtisadi müşavirə keçirilib19:41Azərbaycan Rusiyaya nota verib17:15“Bakı təhsili: uğurlar və hədəflər” mövzusunda konfrans keçirilib-FOTOLAR16:52Türkiyə nümayəndə heyəti “ASAN xidmət”də16:14Daha 38 mütəxəssis Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi sistemində işə götürüldü15:33“ASAN Könüllüləri” Təşkilatı və “Coca-Cola” qadınlar üçün yeni proqrama start verib15:19Yük qatarı sərnişini vurdu14:58Bakıda Türk Şurasının sammitində yekun bəyannamə imzalanıb14:47Bakıda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının VII Zirvə Görüşü başa çatdı14:35“Azəriqaz” İB iddialara aydınləq gətirdi14:25Türk Şurasının növbəti Zirvə Görüşü Türkiyədə keçiriləcək14:06"Bakı Metropoliteni" beynəlxalq tədbirdə təmsil olunub13:53Rəcəb Tayyib Ərdoğan: ""Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi üçün əlimizdən gələni edəcəyik"13:10Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi gələcək hədəflərini açıqlayıb13:00Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub12:41Cari ilin 9 ayı ərzində Energetika Nazirliyinə 2707 müraciət daxil olub12:23Bakıda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının 7-ci sammiti başlayıb12:03Azərbaycanın inkişafında yeni mərhələnin başlandığı gün11:30Güzəştli şərtlərlə səyyar gübrə satışından 2756 vətandaş yararlanıb11:15Bakıda 10 məktəb direktoru işdən çıxarılıb11:05Bu yollarda rəngləmə işləri aparılacaq11:00Özbəkistanla turizm sahəsində əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanıb10:40AQTA bu dəfə “Bala Tofiq” ləqəbli leş ət satan dələduzu ifşa etdi10:12Energetika naziri vətəndaşları qəbul edib09:42Bu rayonlara qaz fasilə ilə veriləcək09:30Atəşkəs rejimi 21 dəfə pozulub09:00KOBİA TDƏŞ-ə üzv ölkələrin müvafiq qurumları ilə əlaqələri genişləndirir22:00Türkiyə bəzi dırnaqarası "müsəlman" ölkələrinin və Qərb dövlətlərinin iddia etdiyi kimi heç də işğalçılıq məqsədləri güdmür21:30Məktəblilər qida təhlükəsizliyi barədə maarifləndirilir21:00Beynəlxalq Nəqliyyat Forumunun Avtomobil Nəqliyyatı Qrupunun növbəti iclası Bakıda keçirilir20:15Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının nümayəndələri Goranboy rayon İcra Hakimiyyətində görüş keçirdilər19:40“Kaspersky Lab” şirkəti Azərbaycanla bağlı geniş təqdimat keçirəcək19:12Bu ilin 9 ayı ərzində ümumilikdə 182 471 sayğac yenisi ilə əvəzlənib18:35Valdaydan sonra, sərt Aşqabad silləsi18:02Macarıstanın Baş Naziri Türk Şurasının toplantısında iştirak etmək üçün Azərbaycana gəlib17:55Səhmdar Cəmiyyət rəhbərliyi vətəndaşları qəbul edəcək17:44Azərbaycan Ordusunda “NATO günləri”nə start verilib.17:21Türk Şurasının fəxri sədri Nursultan Nazarbayev Azərbaycana gəlib16:40DGK:"Şimal Servis" MMC-nin idxal etdiyi mallara görə həyata keçirilən gömrük əməliyyatlarında qanun pozuntusuna yol verilməyib16:31Qırğızıstan Prezidenti Azərbaycana səfərə gəlib16:25“Türk Hava Yolları” cari ilin ilk 9 ayı ərzində 56.4 milyon sərnişinə xidmət göstərib16:06Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqı: "Zatulinin fikirləri əslində dəhşətli saxtalaşdırma faktının təzahürüdü"16:00Azərbaycan Prezidenti Türkiyə Prezidenti ilə görüşüb15:53Respublikada tütün və şəkər çuğuduru yığımı davam edir15:46Ərdoğan Azərbaycana gəlib15:34Daha 10 rayonda güzəştli şərtlərlə səyyar gübrə satışı keçiriləcək15:25Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin görüşü olub15:06Azərbaycanda “InnoWeek – İnnovasiya həftəsi” keçiriləcək14:36“ASAN xidmət”də Yaponiyanın mədəniyyət günləri14:17Özbəkistan prezidenti Azərbaycana səfərə gəlib13:19Sabah hava necə olacaq?13:00Gömrükçülər külli miqdarda siqaretin ölkəyə keçirilmıəsinin qarşısını alıb12:44Bu ərazilərdə rəngləmə işləri aparılacaq12:35Paytaxt məktəblisi şahmat üzrə dünya çempionu olub12:20AQTA-nın nümayəndə heyəti Monteneqro, Bosniya və Herseqovinada işgüzar səfərdə olub12:00Təhsil müəssisələrində öyrədici seminarlar keçirilir11:55Diplomatik korpusun rəhbərləri yarmarkasına gedəcək11:43Azərbaycan komandası Qətər 2019 MOKA Dünya Çimərlik Oyunlarında 2 medal qazanıb11:30Türk Şurasına sədrlik Azərbaycana keçib11:13Bu ərazilərə qaz fasilə ilə veriləcək10:41Tramp Türkiyəyə tətbiq edəcəyi sanksiyaları niyə gecikdirir?10:00Birinci vitse-prezident akademik Vasim Məmmədəliyevin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib09:43Azərbaycan-İran sərhədində insident baş verib, 1 sərhədçi bıçaqlanıb09:29Atəşkəs rejimi 22 dəfə pozulub08:21Tramp Nobel mükafatı ala bilərmi?08:00Akademik Vasim Məmmədəliyev vəfat edib22:29Ruslan Vəliyev: "Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti sürətlə inkişaf edir"22:12Türkiyə Ordusu Resulayn şəhərini terrorçulardan təmizləyib21:52Neft Daşlarında dalğanın hündürlüyü 4,8 metrə çatıb21:00Ağstafada mikroavtobus aşıb, xəsarət alanlar var20:27Ermənilər arxayındırlar ki, Azərbaycan tərəfi bəyanat verməkdən o tərəfə başqa heç bir real addım atmayacaq18:36Qazıntı işləri 4 kəndi qazsız qoydu17:09“Şəhərdən Kəndə” layihəsi çərçivəsində diplomatik korpus nümayəndələri üçün “Nar vadisi” aqroturu təşkil olunub-FOTOLAR16:43Yeni subsidiya qaydaları ilə bağlı təlimlər keçirilir16:30Azərbaycan Prezidentinin mətbuat katibi İlham Əliyev və Nikol Paşinyan arasında təmas barədə informasiyanı şərh edib16:07Prezident bu icra başçısı ilə bağlı sərəncam verdi15:34Paytaxt məktəbliləri Beynəlxalq Təhsil Sərgisində15:00İsmayıllı rayonunun daha 4 kəndi qazlaşdırıldı14:41İrandan Azərbaycana qaçaqmalçılıq yolu ilə külli miqdarda narkotik vasitələrin gətirilməsinin qarşısı alınıb-VİDEO14:16Bakıda Türk Şurası Gənclər Platformasının Baş Assambleyası keçiriləcək
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
Ekim 2019 (389)
Eylül 2019 (708)
Ağustos 2019 (57)
Temmuz 2019 (579)
Haziran 2019 (568)
Mayıs 2019 (846)

«    May 2019    »
PtSaÇaPrCuCtPz
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 

Trampın antiqlobalist siyasətində Çin faktoru

26 May 2019, 19:00   
Trampın antiqlobalist siyasətində Çin faktoru


Newscenter.az.26.05.2019. ABŞ prezidenti Donald Trump bu gün BMT səviyyəsində təbliğatı genişlənən iqlim dəyişikliklərinə qarşı mübarizə istiqamətində bütün kompaniyalara qarşı çıxır.Trump iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı Paris paktından da ayrıldı .Həmçinin ABŞ lideri 1987-ci ildə SSRİ ilə imzalanan "İNF-strateji ballistik raketlərin qadağan olunması müqaviləsindən" də çıxdı. Trump liberal siyasətdən proteksionizmə istiqamətlənir. Bütün bunların arxasında məhz Çin faktoru dayanır. ABŞ lideri qeyd edir ki, iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı pakta mən qoşulduqda, Pekin sürətlə sənayəsini genişləndirir, özünün struktur-ekspansionist siyasəti naminə heç bir iqlim dəyişikliklərinə nəzərə almır. Baxmayaraq ki, Pekin Paris paktının əsas tərafdaşlarından biridir. Hətta mart ayında AB-la Çin arasında qəbul edilən xüsusi sənəddə Pekin əsas tərafdaş dövlət kimi təsbit edilir. Lakin bununla yanaşı, Çin özünün struktur ekspansiyasından imtina etmək istəmir və sənayəsini sürətlə genişləndirir. Trump həmçinin tələb edir ki,Çində Rusiya və ABŞ-la bərabər strateji ballistik raketlərin qadağan olunması istiqamətində müqavilə imzalamalıdır. Trumpın "İNF" -dən çıxmasının ən əsas səbəbi məhz Çinin bu müqavilədən kənar qalaraq özünün ballistik raket sənayəsini, nüvə arsenalını genişləndirməsidir. Lakin Rəsmi Pekin ABŞ-ın bu tələbinə riayyət etmiyəcəyini və İNF-ə qoşulmayacağını qeyd edir.

İndiyə qədər ABŞ qlobalistləri Çinə böyük faydalar verib. Məhz ABŞ qlobalistlərinin sahəsində Çin böyük dividentlər əldə edib. Bu baxımdan Çin 2020-ci il seçkilərində demokratların ağ evə qayıtmasını istəyir. Çünki Demokratlar qlobal siyasətin, açıq bazar prinsiplərinə daha çox üstünlük verirlər. Amerikanlar vaxtında anladılar ki, Çinin qarşısı alınmalıdır. Əks halda Çin dünyanın supergüclüyünü Vaşinqtonun əlindən ala bilərdi. Ən azı ÜDM-ün nominal baxımdan hesablanmasında Pekin, Vaşinqtonu qabaqlayıb. Bütün bunlara görə amerikanın hakim dairələri Trump kimi dəlisov xarakterli bir şəxsi prezident seçdirə bildilər. Trump hakimiyyətə gəldikdən dərhal sonra, Çinə qarşı sərt siyasi ritorikaya start verdi. Trump 200 mld dollarlıq məhsullara rüsumu, 10%-dən 25%-ə qaldırdı. Həmçinin daha 325 mld dollarlıq məhsula əlavə olaraq 25%-lik rüsum qoyulacağı gözlənilir. ABŞ lideri Çinin və smartfon bazarının nəhəngi hesab edilən "Huavei" -də sanksiya tətbiq etdi. "Huavei" -ə sanksiya Çin nəhənginin aktivlərinin 25% geriləməsinə və satış indexində kəskin enişə səbəb olacaq.

ABŞ,Çinin qarşısını hər istiqamətdə almağa çalışır. Rəsmi Vaşinqton Çinin 2049-cu il kosmik strategiyasının,2025 strategiyasının qarşısını almaq üçün artıq hərəkətə keçib. ABŞ həmçinin kosmik sahədə olan bütün təşəbbüsləri bərpa edib, bu sahəyə 225 mld dollara qədər maliyyə ayırıb. Həmçinin Trump administrasiyası kosmik qüvvələrin yaradılması, kosmik sferada nüvə arsenalının,hipersonik və hipermed silahların yenilənməsi üçün maliyyə ayrılmasını təmin edib. Vaşinqton Artikada özünün donanmasının yenilənməsi istiqamətində addımlara başlayıb.

Trumpın digər atdığı addım isə hərbi sahədə xüsusilə, Sakit okean hövzəsində hegemonluğu qorumaqdan ibarətdir. Buna görə Trump administrasiyası 24 mld dollar gəmilərin yenilənməsi üçün malliyə ayırdı. Həmçinin yeni gəmilərin hərbi dəniz qüvvələrinin ixtiyarına verilməsi qərarı qəbul edildi. ABŞ yeni submines və esminneslərin hazırlanması üçün 25 mld dollar ayırıb. Trump Çinə qarşı "Alfred Mahan" və "Reyqanomika" strategiyasını aparır. "Reyqanomika" strategiyiyası ilə hərbi büdcəni artırır və tarixin ən böyük hərbi büdcəsini qəbul etməklə, ən millitarist adminsitrasiya adı qazanır. "Alfred Mahan" konsepsiyasına uyğun olaraq isə Vaşinqton dənizdə ağalıqı qorumağa çalışır. Çünki Mahan konsepsiyasına əsasən dənizlərdə ağalıq, bütün dünyaya ağalıq deməkdir.

Çin faktoru AB və ABŞ arasında maraqları koordinasiya edir. Hazırda transatlantik münasibətlərdə fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Çin amili Avroatlantik məkanda ümumi konsensusa səbəb olur. Almaniyanın Əfqanıstanda aktivləşməsi(təbii ki,ABŞ-ın icazəsi ilə)eləcədə, Trumpın Cənub Qaz dəhlizini, Transxəzəri bu qədər dəstəkləməsi habelə Qərbin Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyaya artan marağı bu iki regionu komunike etməyə çalışması, İran,Hindistan və Türkiyəyə edilən təzyiqlərin fonunda əsas faktor Çindi. Almaniya AB-ın yeni lideri olaraq Əfqanıstanda, Mərkəzi Asiyada genişlənməsi buraya qoşun yerləşdirməsinin ən böyük səbəbi Rusiyanı zərərləşdirmək, Çinin qarşısını almaq və son dövrlərin yeni iqtisadi oyunçusu olmağa çalışan geoavrasiya cəbhəsinin artan gücü Hindistanı zərərləşdirməkdir. Türkiyə regionun açar funksiyasını yerinə yetirdikdən ABŞ-la gərginlikdən sonra bu regionda olan boşluğu Almaniya və Fransa doldurmağa çalışır. Çinə qarşı Qərbin bu cür mövqeyi Cənubi Qafqazın da rolunu artırır və NATO-nun buraya olan marağının artmasına səbəb olur. Təbii ki, bu amil Cənubi Qafqaz dövlətlərinin Avroatlantik təhlükəsəzlik strukturları ilə yaxınlaşması üçün müsbət gedişatdı.

Lakin ABŞ və Çin arasında iqtisadi müharibəsinin gərginləşməsi, dünyanı ressesiya durumuna sala bilər. Çünki söhbət 1,2 trln dollar ticarət dövriyyəsinə malik və dünya iqtisadiyyatının hardasa yarısını təşkil edən iki supergücdən gedir.

Kamran Sultanlı, müstəqil ekspert
OXŞAR MÖVZULAR