Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanda mülki yaşayış məntəqələrini və kritik infrastrukturu hədəf alan dron hücumundan sonra göstərdiyi qətiyyətli m[vqe bir anlıq gərginliyin deyil, otuz illik dövlət yaddaşının nəticəsidir. Bu prosesi düzgün dəyərləndirmək üçün aşağıdakı tarixi faktları yadda saxlamaq lazımdır:
1. Regional sabitlik və işğal dövrü (1991 - 2020)
• Logistika Dəstəyi: Azərbaycan müstəqillik qazandığı ilk illərdən İran Qarabağ işğalı zamanı Ermənistan üçün dünyaya açılan ən strateji qapı olub. Bu vəziyyət işğalın illərlə davam etməsinə dolayı yolla töhfə verib.
• Humanitar həssaslıqlar: 90-cı illərdə işğaldan qaçan bir milyon azərbaycanlı mülki vətəndaşın yaşadığı faciədə sərhədin o tayından gözlənilən humanitar dəstəyə qarşılıq verilməməsi xalqın yaddaşında dərin inam sarsıntısı yaradıb.
2. 44 günlük müharibə və regional səfərbərlik (2020)
• Sahədə maneələr: Azərbaycan ərazisini işğaldan xilas edərkən, sərhəd xəttində hərbi səfərbərlik və Ermənistana doğru logistika axınının davam etdirilməsi Bakı tərəfindən “regional sülhə mane olan münasibət” kimi qeyd olunub.
3. Diplomatik təhlükəsizlik və səfirliyə hücum (2023)
• Tehran hücumu: 2023-cü ildə Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə təşkil edilən və diplomatik nümayəndənin şəhid olması ilə nəticələnən hücum dövlətlərarası hüququn qəbuledilməz pozulması kimi ikitərəfli münasibətlərdə tarixi fasilə yaradıb.
4. Naxçıvan Hücumu və Strateji Qırmızı Xətlər (5 mart 2026-cı il)
• Hava Limanı və Mülki Hədəflər: Nahçıvan Hava Limanını hədəf alan və məktəbin yaxınlığında eniş edən dron hücumu məsələni hərbi səhv olmaqdan çıxarıb təhlükəsizliyə təhdid halına gətirdi.
• Zamin statusu: Naxçıvan Türkiyənin də qarantı olan strateji sahədir. Burada edilən zorakılıq yerli təhlükəsizlik memarlığına meydan oxuyur.
5. Prinsipli diplomatiya: Rusiya nümunəsi
• Prinsipial Duruş: Azərbaycanın suverenlik refleksi vahid bir ölkəyə unikal deyil. 2024-cü ildə baş verən təyyarə qəzasında Rusiyaya qarşı mövqe və kompensasiya tələbi Bakının beynəlxalq hüquq çərçivəsində güzəştsiz xətt izlədiyinin sübutudur.
6. Diplomatik xeyirxahlıq və təhlükəsizlik balansı
• Fövqəladə addım: Hücumdan cəmi bir gün əvvəl başsağlığı ziyarətinə gedən Prezident İlham Əliyev diplomatik nəzakətin ən yüksək nümunəsini nümayiş etdirdi. Buna cavab olaraq hərbi təcavüz Azərbaycan tərəfində xoş niyyətdən sui-istifadə kimi qiymətləndirilir.
Xülasə:
Azərbaycan indi suverenliyinin pozulmasına dərhal cavab verən fəal dövlət mövqeyindədir.
Hüseyin Böyükfırat, TUİB İdarə Heyətinin sədri
