28 May – Müstəqillik Günü xalqımızın milli dövlətçilik tarixində ən əlamətdar və qürurverici günlərdən biridir. İstiqlal Bəyannaməsi ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması xalqımızın azadlıq arzularının gerçəkləşməsi, milli iradəsinin və dövlətçilik ənənələrinin təntənəsi oldu. Bu mühüm tarixi hadisə nəticəsində Şərqdə və müsəlman aləmində ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi parlament respublikası məhz Azərbaycanda quruldu.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqımızın siyasi düşüncə səviyyəsinin, milli özünüdərkinin və azadlıq ideallarının parlaq nümunəsi idi. Həmin dövrdə yaradılmış demokratik dövlət modeli bir çox inkişaf etmiş dövlətlərin siyasi prinsiplərinə uyğun idi. Xalq hakimiyyəti, qanunun aliliyi, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması kimi prinsiplər dövlət siyasətinin əsasını təşkil edirdi. Bu amillər xalqımızın qədim dövlətçilik ənənələrinə və yüksək siyasi mədəniyyətə malik olduğunu göstərirdi.
1918-ci il mayın 28-də İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunması ilə xalqımız öz taleyinin sahibi olduğunu bütün dünyaya bəyan etdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddətdə mühüm dövlət quruculuğu tədbirləri həyata keçirdi. Parlament yaradıldı, dövlət atributları təsis edildi, milli ordu formalaşdırıldı, hüquq və ədliyyə sistemi quruldu. Dövlət idarəçiliyində demokratik prinsiplər əsas götürüldü, bütün vətəndaşlara bərabər hüquqlar təmin edildi. Milli, dini və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəsin hüquqlarının qorunması cümhuriyyətin demokratik mahiyyətini nümayiş etdirirdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə təhsil və maarif sahəsində də mühüm addımlar atıldı. Tədrisin ana dilində aparılması istiqamətində qərarlar qəbul olundu, yeni məktəblərin açılması üçün tədbirlər görüldü. 1919-cu ilin sentyabrında Bakı Dövlət Universitetinin təsis olunması milli təhsil tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri oldu. Bu addım xalqımızın gələcək inkişafı üçün peşəkar və milli kadrların hazırlanmasına xidmət edirdi.
Cümhuriyyətin xarici siyasət fəaliyyəti də dövlətçilik tariximizdə mühüm yer tutur. Yeni yaradılmış dövlətin beynəlxalq aləmdə tanınması məqsədilə diplomatik fəaliyyət genişləndirildi, bir sıra dövlətlərlə münasibətlər quruldu. Paris Sülh Konfransında nümayəndə heyətinin fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq hüququn subyekti kimi tanındı. Bu isə dövlətimizin gələcək taleyi baxımından mühüm siyasi və hüquqi əhəmiyyətə malik idi.
Lakin xarici müdaxilələr və mürəkkəb geosiyasi şərait nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyəti uzun sürmədi. 1920-ci ilin aprelində bolşevik işğalı nəticəsində dövlət müstəqilliyinə son qoyuldu. Buna baxmayaraq, Xalq Cümhuriyyətinin yaratdığı dövlətçilik ənənələri xalqımızın yaddaşında yaşadı və gələcək nəsillər üçün milli azadlıq ideyasının əsas mənbəyinə çevrildi.
Ulu Öndər Heydər Əliyev bildirirdi ki, o illərdə xalqımızın qabaqcıl şəxsiyyətləri, mütəfəkkir adamları, ziyalıları xalqımızda milli azadlıq, milli müstəqillik duyğularını gücləndirmiş, milli dirçəliş, milli oyanış əhval-ruhiyyəsi yaymış və bunların hamısı məntiqi olaraq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasına gətirib çıxarmışdır. 1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvanda üçrəngli bayrağımızın rəsmi dövlət bayrağı kimi qəbul olunması milli istiqlal düşüncəsinin yenidən dirçəldilməsinin rəmzi oldu. Ümummilli Liderin rəhbərliyi ilə dövlət müstəqilliyimizin qorunması və möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan ağır sınaqlarla üzləşsə də, Ulu Öndər Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində dövlətçiliyimiz qorundu, sabitlik təmin edildi və inkişafın əsası qoyuldu. Ümummilli Liderin “Müstəqilliyi qorumaq, saxlamaq o müstəqilliyi əldə etməkdən qat-qat çətin bir vəzifə idi” fikri məhz həmin dövrün reallığını və dövlətçilik məsuliyyətini ifadə edirdi.
Prezident İlham Əliyevin müdrik siyasəti nəticəsində Azərbaycan güclü və nüfuzlu dövlət kimi beynəlxalq aləmdə öz mövqeyini daha da möhkəmləndirib. 2018-ci ilin ölkəmizdə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan edilməsi milli yaddaşın gücləndirilməsi və istiqlal ideyalarının yaşadılması məqsədi daşıyır. Xalqımız tarixi Zəfərə imza ataraq ölkəmizin ərazi bütövlüyünü bərpa edib. İşğaldan azad olunmuş torpaqlarda üçrəngli bayrağımızın dalğalanması Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ideallarının yaşadığını və milli dövlətçilik ənənələrinin uğurla davam etdirildiyini göstərir.
2021-ci ildə qəbul edilmiş “Müstəqillik günü haqqında” Qanunla 28 May tarixinin Müstəqillik Günü kimi qeyd olunması dövlətçilik tariximizə verilən yüksək qiymətin göstəricisidir. Bu qərar müasir Azərbaycanın 1918-ci ildə qurulmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin siyasi və mənəvi varisi olduğunu bir daha təsdiqləyir. 28 May – Müstəqillik Günü xalqımızın milli qürurunun, dövlətçilik əzminin və azadlıq ruhunun rəmzidir. Bu müqəddəs tarix xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaq, gələcək nəsillərə müstəqilliyin dəyərini və dövlətçiliyin əhəmiyyətini xatırladacaqdır.
Mahir Süleymanlı
Milli Məclisin deputatı
