Prezident Cənab İlham Əliyev 2026-cı il iyulun 1-də Ursula von der Leyen ilə Bakıda keçirdiyi görüşdən sonra verdiyi bəyanatda Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin gələcək istiqamətləri, enerji əməkdaşlığı, iqtisadi əlaqələr, regional nəqliyyat layihələri və Cənubi Qafqazda sülh prosesi barədə ətraflı danışıb. Bəyanat həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan son illərin ən əhatəli çıxışlarından biri hesab olunur.
1. Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində yeni mərhələ
İlham Əliyev çıxışının əvvəlində Ursula von der Leyeni Bakıda salamlayaraq qeyd edib ki, son bir ildə tərəflər arasında yüksək səviyyəli təmaslar xeyli intensivləşib. O xatırladıb ki:
* 2025-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin zirvə görüşləri çərçivəsində bir neçə dəfə görüşüblər;
* 2026-cı ilin martında Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta Azərbaycana səfər edib;
* may ayında Aİ-nin xarici siyasət üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas Bakıda olub;
* iyulun 1-də isə Avropa Komissiyasının Prezidenti Azərbaycana rəsmi səfər edib.
Prezident bildirib ki, bu səfərlər qarşılıqlı siyasi etimadın artdığını və münasibətlərdə “görünməmiş dinamika” yarandığını göstərir.
2. İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi
Prezident vurğulayıb ki, Avropa İttifaqı hazırda Azərbaycanın:
* ən böyük ticarət tərəfdaşıdır;
* ən iri xarici investorudur.
Onun sözlərinə görə:
* Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin 40 faizdən çoxu Aİ ölkələrinin payına düşür;
* Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə ticarətinin təxminən 70 faizi Azərbaycanla həyata keçirilir.
İlham Əliyev bildirib ki, tərəflər yeni hərtərəfli saziş üzrə danışıqları yenidən aktivləşdirmək niyyətindədirlər. Bu saziş gələcəkdə ticarətin, investisiyaların və iqtisadi əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə imkan yaradacaq.
3. Enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq
Bəyanatın əsas hissələrindən biri enerji əməkdaşlığına həsr olunub.
Prezident xatırladıb ki, Ursula von der Leyenin 2022-ci ildə Bakıya səfəri zamanı enerji üzrə strateji memorandum imzalanmışdı. Həmin sənəd Avropaya qaz ixracının artırılmasına yol açmışdı.
İlham Əliyev bildirib ki:
* Azərbaycan bu gün Avropanın etibarlı enerji tərəfdaşıdır;
* qaz ixracı artmaqda davam edir;
* enerji əməkdaşlığı yalnız təbii qazla məhdudlaşmır;
* yaşıl enerji sahəsində də yeni layihələr hazırlanır.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan həm Xəzər dənizində külək enerjisinin inkişafı, həm də yaşıl elektrik enerjisinin Avropaya ixracı istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirir.
4. Nəqliyyat və Orta Dəhliz
Prezident Azərbaycanın Avropa ilə Mərkəzi Asiyanı birləşdirən əsas tranzit ölkələrindən biri olduğunu vurğulayıb.
O qeyd edib ki:
* Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyəti artır;
* Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcmi sürətlə yüksəlir;
* Azərbaycanın limanları, dəmir yolları və logistika infrastrukturu Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas qovşaqlardan birinə çevrilib.
Bu sahədə Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi də müzakirə olunub. Ursula von der Leyen də çıxışında Aİ-nin Cənubi Qafqazda nəqliyyat, enerji və rəqəmsal bağlantının inkişafı üçün 200 milyon avro həcmində qrant ayıracağını açıqlayıb.
5. Sülh prosesi
İlham Əliyev Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində görülən işlərdən də danışıb.
O bildirib ki:
* regionda davamlı sülhün əldə olunması bütün Cənubi Qafqaz üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradacaq;
* kommunikasiyaların açılması bütün dövlətlərin maraqlarına xidmət edəcək;
* Azərbaycan regionda uzunmüddətli sabitliyin tərəfdarıdır.
Bu mövzu Ursula von der Leyenin çıxışında da xüsusi yer tutub. O, Avropa İttifaqının sülh prosesini dəstəklədiyini və “Sülh vasitəsilə Bağlantı” təşəbbüsünü elan edib.
6. Qarşılıqlı etimad və gələcək əməkdaşlıq
Prezident qeyd edib ki, Bakı ilə Brüssel arasında əməkdaşlıq yalnız enerji ilə məhdudlaşmır. Danışıqlarda aşağıdakı istiqamətlər də müzakirə olunub:
* rəqəmsal transformasiya;
* investisiyalar;
* yaşıl iqtisadiyyat;
* nəqliyyat infrastrukturu;
* biznes əlaqələrinin genişləndirilməsi.
O vurğulayıb ki, tərəflər münasibətləri daha yüksək səviyyəyə qaldırmaq üçün siyasi iradə nümayiş etdirirlər.
Bəyanatın siyasi əhəmiyyəti
Bu görüş və bəyanatlar bir neçə səbəbə görə diqqət çəkdi:
* Aİ Azərbaycanı Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün etibarlı tərəfdaş kimi yenidən təsdiqlədi.
* Tərəflər iqtisadi və siyasi münasibətləri genişləndirmək niyyətlərini bəyan etdilər.
* Cənubi Qafqazda sülh və regional bağlantı layihələri əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxdı.
* Avropa Komissiyası regionun nəqliyyat, enerji və rəqəmsal infrastrukturuna yeni maliyyə dəstəyi elan etdi.
Gülnar İsayeva
YAP Yevlax rayon təşkilatının fəalı