İnformasiya kommunikasiya texnologiyalarının çox sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə yaşayırıq. Bu o deməkdir ki, müasir dövrdə texnoloji yeniliklər bütün sahələri idarə edən və formalaşdıran əsas qüvvədir. Bunların da mərkəzində rəqəmsallaşma dayanır. Rəqəmsallaşma yalnız texnologiyanın inkişafı deyil, eyni zamanda insanların dünya görüşü, baş verən hadisələrə fərqli formada yanaşma deməkdir.
Qlobal miqyasda baş verən hər bir yenilik, günümüzün reallıqlarına uyğun yeni texnologiyalardan istifadə, onun dövlət və cəmiyyət həyatında tətbiq edilməsi Azərbaycandan da yan keçməyib.
Azərbaycan günümüzün tələblərinə, yeni reallıqlara uyğun olaraq rəqəmsallaşmanı və süni intellektin tətbiqini prioritet istiqamət kimi qarşıya məqsəd qoyub. Son illərdə ölkədə bu istiqamətdə qəbul olunan sənədlər, həyata keçirilən infrastruktur layihələri və dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması deyilənlərin sübutudur. Aydın şəkildə görürük ki, Azərbaycanda rəqəmsal transformasiya dövlət səviyyəsində dəstəklənir. 2025–2028-ci illəri əhatə edən Süni İntellekt Strategiyası bunun əyani sübutudur. Məlumat üçün qeyd edək ki, strategiya ölkədə SI texnologiyalarının tətbiqini genişləndirməyi, innovasiya mühitini gücləndirməyi və məlumat əsaslı idarəetməni təşviq etməyi qarşıya məqsəd qoyur. Strategiya çərçivəsində dövlət idarəçiliyi, iqtisadiyyat, nəqliyyat, səhiyyə və təhsil sahələrində süni intellekt əsaslı həllərin tətbiqi planlaşdırılır.
Rəqəmsallaşmanın inkişaf etdirilməsi istiqamətində atılan əhəmiyyətli addımlardan biri də ölkədə rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üzrə yol xəritələrinin hazırlanmasıdır. Bu sənədlər ölkədə startap ekosisteminin gücləndirilməsi, innovasiya mədəniyyətinin formalaşdırılması, eləcə də qeyri-neft sektorunun rəqabət qabiliyyətinin artırılmasını özündə əks etdirir.
Azərbaycan qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi baxımından nəinki region ölkələri, eləcə də aparıcı dövlətlərlə rəqabət aparacaq gücdədir. Elə bu səbəbdəndir ki, Azərbaycan regionda elektron hökumət sahəsində aparıcı ölkələrdən biri hesab olunur. Xüsusilə bu sırada ASAN Xidmət modeli və Elektron Hökumət Portalını qeyd etmək yerinə düşər. Məhz qeyd edilən bu xidmətlər vətəndaşlara sürətli, şəffaf və əlçatan xidmətlərin göstərilməsində mühüm rol oynayır. Son illərdə bu istiqamətdə atılan addımlar, həyata keçirilən tədbirlərə diqqət yetirsək görərik ki, elektron arayışlar, onlayn qeydiyyat sistemləri, rəqəmsal imza infrastrukturu və “myGov” platforması dövlət-vətəndaş münasibətlərində bürokratik əngəlləri azaldıb.
Lakın görülən işlərlə kifayətlənmək olmaz, çünki bunu zaman, meydana çıxan yeni texnologiyalar, yeni yanaşmalar tələb edir. Ona görə də zamanla ayaqlaşmaq, yeni texnologiyaları həyatımızın müxtəlif sahələrində tətbiqi istiqamətində addımlar atmaq, yaxud indiyə qədər görülən işləri günün tələblərinə uyğun inkişaf etdirmək, təkmilləşdirmək lazımdır. Elə bu günlərdə Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirə də bu məqsədə xidmət edirdi. Müşavirədə çıxışı zamanı dövlət başçısı haqlı olaraq bildirdi ki, rəqəmsal inkişaf məsələsi bizim gələcək inkişafımızı böyük dərəcədə şərtləndirəcək:
“Dünyada gedən meyillər, trendlər bəllidir. Bu gün süni intellektin tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması, rəqəmsallaşma ilə bağlı islahatlar faktiki olaraq ölkələrin gələcək inkişafını müəyyən edir. Azərbaycanda bu istiqamətdə müəyyən işlər görülüb. Ən önəmlisi gələcək fəaliyyətimizdə bu məsələni əsas prioritetlər siyahısına daxil etməyimizdir”.
Dövlət başçısının müşavirədə qarşıya qoyduğu mühüm vəzifələrdən biri də dövlət xidmətlərinin “mygov” üzərindən həyata keçirilməsi ilə bağlı oldu. Cənab Prezident haqlı olaraq bildirdi ki, dövlət xidmətləri “mygov” üzərindən, yəni vahid mərkəzdən həyata keçirilməlidir:
“Hər kəs bunu bilməlidir - həm dövlət qurumları, həm vətəndaşlar. Bu, vətəndaşlar üçün də çox böyük üstünlük təmin edəcək. Vətəndaşa lazım olan bütün xidmətlər bir ünvandan göstərilməlidir. Eyni zamanda, bu gün mövcud olan platformaların üstünlükləri, əldə edilmiş təcrübə və bu platformaların işlənməsində iştirak etmiş şəxslər, kadrlar da ümumi işə cəlb edilməlidir. Yəni mən əldə edilmiş nəticələri qiymətləndirirəm, amma, eyni zamanda, bu gün vaxt gəlib çatıb ki, bu, vahid mərkəzdə birləşsin”.
Göründüyü kimi, Azərbaycanda rəqəmsallaşma və süni intellektin tətbiqi artıq sistemli inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Paralel olaraq, kadr hazırlığı, normativ tənzimləmə və biznes sektorunun adaptasiyası istiqamətində əlavə addımların atılması zəruriliyi yaranıb ki, dövlət başçısı da müşavirədə bu istiqamətdə müvafiq tapşırıq və tövsiyələrini verdi.
Nəsib Məhəməliyev, Milli Məclisin deputatı
