Tarixdə elə günlər vardır ki, onların mahiyyəti yalnız bir hadisə ilə məhdudlaşmır, bütöv bir xalqın taleyini müəyyənləşdirir. Azərbaycan xalqının müasir tarixində belə günlərdən biri də 15 İyun – Milli Qurtuluş Günüdür. Bu tarix müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycanın ağır siyasi böhrandan, vətəndaş qarşıdurması təhlükəsindən və dövlətçiliyin dağılması riskindən xilas olaraq inkişaf yoluna qədəm qoymasının başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Heydər Əliyevin fəaliyyəti xüsusi yer tutur. Hələ sovet dövründə respublikaya rəhbərlik etdiyi illərdə ölkənin iqtisadi potensialının gücləndirilməsi, milli kadrların hazırlanması, elm, təhsil və mədəniyyət sahələrinin inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılmışdı. Məhz həmin dövrdə formalaşan idarəçilik təcrübəsi sonrakı illərdə Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi möhkəmlənməsində əhəmiyyətli rol oynadı.
1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan çox mürəkkəb siyasi və hərbi vəziyyətlə üzləşdi. Ermənistanın hərbi təcavüzü genişlənir, iqtisadi böhran dərinləşir, hakimiyyət daxilində parçalanmalar güclənirdi. Xüsusilə 1992–1993-cü illərdə AXC-Müsavat hakimiyyətinin idarəçilik sahəsində yol verdiyi ciddi səhvlər ölkədə vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı. Dövlət idarəçiliyində təcrübəsizlik, tez-tez dəyişən qərarlar, vahid siyasi strategiyanın olmaması və daxili çəkişmələr cəmiyyətdə narazılığın artmasına səbəb oldu. Ordunun formalaşdırılması prosesində mövcud olan problemlər, müxtəlif silahlı qrupların fəaliyyət göstərməsi və bölgələrdə separatçı meyillərin güclənməsi ölkəni faktiki olaraq parçalanma təhlükəsi ilə üz-üzə qoymuşdu.
1993-cü ilin iyununda baş verən hadisələr vəziyyətin nə qədər kritik həddə çatdığını açıq şəkildə göstərdi. Dövlət hakimiyyətinin zəifləməsi, vətəndaş qarşıdurması təhlükəsinin yaranması və ölkənin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqlar xalqı çıxış yolu axtarmağa məcbur etdi. Belə bir şəraitdə Azərbaycan xalqının təkidli tələbi ilə Heydər Əliyev Bakıya dəvət olundu və 15 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz bu hadisə sonradan Milli Qurtuluş Günü kimi tarixə düşdü.
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə sabitliyin bərpası istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Dövlət idarəçiliyi gücləndirildi, qanunçuluğun təmin olunması üçün addımlar atıldı, separatçılıq meyillərinin qarşısı alındı və milli dövlətçilik prinsipləri möhkəmləndirildi. Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqelərinin gücləndirilməsi istiqamətində də mühüm işlər görüldü.
1994-cü ildə əldə olunan atəşkəs ölkənin inkişafı üçün əlverişli şərait yaratdı. Həmin ilin sentyabrında imzalanan “Əsrin müqaviləsi” isə Azərbaycanın iqtisadi tarixində yeni mərhələnin əsasını qoydu. Sonrakı illərdə həyata keçirilən iri enerji və nəqliyyat layihələri ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinə və iqtisadi qüdrətinin artmasına mühüm töhfə verdi.
Bu gün Azərbaycanın əldə etdiyi uğurların təməlində məhz 1993-cü ildə başlanmış qurtuluş və dövlətçilik siyasəti dayanır. 15 İyun yalnız siyasi hakimiyyət dəyişikliyinin tarixi deyil, həm də dövlətin qorunub saxlanılması, sabitliyin bərpası və gələcək inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyan gündür.
Azər Allahverənov,
Milli Məclisin deputatı
