1 iyul 2026-cı il tarixində Cənubi Qafqaz regionu növbəti dəfə qlobal diplomatiyanın diqqət mərkəzinə çevrilmişdir. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Bakıya rəsmi səfəri və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə keçirdiyi görüşlər, həm ikitərəfli əlaqələrin gələcəyi, həm də regionun yeni geosiyasi konfiqurasiyası baxımından tarixi əhəmiyyət kəsb edir. Təkbətək və geniştərkibli görüşlərin ardından liderlərin mətbuata verdiyi bəyanatlar tərəfdaşlığın yeni koordinatlarını müəyyən etdi.
Prezident İlham Əliyevin səfər zamanı səsləndirdiyi fikirlər və verilən bəyanatlar fonunda bu tarixi görüşün əsas tezislərini bir neçə mühüm istiqamətdə qruplaşdırmaq olar:
Avropa İttifaqı ilə Dinamik Diplomatik Mərhələ
Prezident İlham Əliyev öz bəyanatında Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası və ümumilikdə Avropa İttifaqı (Aİ) rəsmi dairələri arasında son dərəcə aktiv və dinamik bir mərhələnin yaşandığını vurğulamışdır. Dövlət başçısı bu intensivliyin ikitərəfli etimadı daha da möhkəmləndirdiyini qeyd edərək bildirdi:
"Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas ticarət əməkdaşıdır və ölkəmizin xarici ticarət dövriyyəsinin 40%-dən çoxu məhz Aİ-yə üzv dövlətlərin payına düşür."
Bu kontekstdə, tərəflər arasında hüquqi bazanın daha da təkmilləşdirilməsi məqsədilə dayandırılmış yeni Hərtərəfli Saziş. üzrə danışıqların yenidən bərpa ediləcəyi rəsmən elan olundu.
Cənubi Qafqazda Praktiki Sülhün Bərqərar Olması
Görüşün ən diqqətçəkən və mühüm hissəsi regional sülh prosesi ilə bağlı oldu. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın öz gücü, hərbi və siyasi yolları ilə suverenliyini bərpa etdikdən sonra Ermənistana sülh təklif etdiyini və artıq sülhün real amilə çevrildiyini diqqətə çatdırdı:
Sülhün praktiki ifadəsi: Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanması istiqamətində mühüm addımların atıldığı, sülhün kağız üzərində qalmayıb gündəlik həyatda hiss edildiyi bildirildi.
İqtisadi və logistik inteqrasiya: İki ölkə arasında ikitərəfli ticarətin başlanması, Azərbaycandan Ermənistana neft və neft məhsullarının ixracı, eləcə də üçüncü ölkələrdən Ermənistana gələn yüklərin Azərbaycan ərazisindən tranziti kimi tarixi reallıqlar müzakirə mövzusu oldu.
Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayen də öz növbəsində Prezident İlham Əliyevin sülh gündəminin formalaşdırılmasındakı şəxsi liderlik rolunu yüksək qiymətləndirdi və Aİ-nin sülh prosesinə dəstək məqsədilə 20 milyon avro, həmçinin nəqliyyat və infrastruktur layihələrinə 200 milyon avroyadək investisiya paketi ayırdığını bəyan etdi.
Enerji Tərəfdaşlığı: Ənənəvi Qaz İxracından "Yaşıl Enerji" Dəhlizinə
Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki etibarlı tərəfdaş rolu görüşdə yenidən təsdiqləndi. Xüsusilə Rusiya-Ukrayna böhranı dövründə Azərbaycanın mavi qaz həcmlərini artıraraq Avropaya dəstək verməsi Aİ tərəfindən yüksək minnətdarlıqla ifadə olundu.
Lakin bəyanatda əsas hədəfin artıq gələcəyin enerjisinə keçid olduğu vurğulandı. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı barədə danışarkən iddialı hədəfləri açıqladı:
Yaxın 5-6 il üçün hədəf: Xarici və yerli şirkətlərlə imzalanmış müqavilələrə əsasən, ölkədə günəş və külək enerjisi istehsalı hədəflənir.
Xəzər Küləyi və Yaşıl Dəhliz: Xəzər dənizinin zəngin külək enerjisi potensialı hesabına istehsal olunacaq təmiz elektrik enerjisinin "Yaşıl Enerji Dəhlizi" vasitəsilə birbaşa Avropaya ixracı nəzərdə tutulur. Bu addım həm də daxili istehlakda qaza qənaət edərək, Avropaya daha çox qaz ixrac etməyə imkan yaradacaq.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən strateji coğrafi üstünlüklərindən danışaraq, regional qoşulma layihələrinin əhəmiyyətini qeyd etdi. Bu çərçivədə iki mühüm layihə xüsusi vurğulandı:
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının genişləndirilməsi.
Naxçıvandan keçən dəmit yolu xəttinin regional bağlantı inteqrasiyasına daxil edilməsi.
Bu strateji hədəfləri koordinasiya etmək üçün tərəflər rəsmi olaraq "Avropa İttifaqı – Azərbaycan Bağlantı Tərəfdaşlığı" təşəbbüsünü irəli sürdülər və bu məqsədlə yaxın gələcəkdə Bakıda beynəlxalq konfransın keçirilməsi qərara alındı.
Prezident İlham Əliyev və Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin 1 iyul 2026-cı il Bakı dialoqu, Azərbaycanın regional geosiyasətdə və qlobal enerji bazarında artan çəkisini bir daha nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində verilən bəyanatlar sübut edir ki, Bakı və Brüssel arasındakı münasibətlər artıq sadəcə alqı-satqı platforması deyil; bu, Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün qarantı, Avrasiya nəqliyyat qovşağının əsas təməli və gələcəyin yaşıl enerji xəritəsini formalaşdıran strateji ittifaqdır.
YAP Yevlax rayon təşkilatının fəalı,Yevlax şəhər Nizami adına 7 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktor müavini Nərmin Səmədova