Hər il oktyabrın 17-si Azərbaycanın tarixi yaddaşında qürur, zəfər və yenidən doğuluşun simvolu kimi yaşayır. Bu tarix təkcə bir şəhərin işğaldan azad olunması deyil, həm də xalqımızın yenilməz iradəsinin və dövlətimizin ərazi bütövlüyünün bərpasının təntənəsidir.
Füzuli şəhərinin əsası 1827-ci ildə Qarabulaq adı ilə qoyulmuş, 1959-cu ildə isə böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin şərəfinə Füzuli adlandırılmışdır. Tarixən Füzuli təkcə coğrafi ərazi deyil, həm də mədəniyyətin və tarixi-dini irsin beşiyi olub. Babı kəndindəki XIII əsrə aid Şeyx Babi Yaqub türbəsi, Aşağı Veysəllidəki Mirəli türbəsi və digər tarixi abidələr bu torpağın qədim ruhunu yaşadırdı.
İşğal və Azadlıq Yolu
1993-cü il avqustun 23-də Ermənistan silahlı qüvvələri Füzuli şəhərini və rayonun böyük hissəsini işğal etdi. Bu işğal nəticəsində 663 şəhid verildi, yüzlərlə insan əlil və itkin düşdü, rayonun 51 kəndi, şəhəri və bir çox qəsəbələri tamamilə viran edildi. Azərbaycan xalqı bu işğalla heç vaxt barışmadı. 1994-cü ilin yanvarında Ordumuzun qəhrəmanlığı nəticəsində Füzuli rayonunun 22 yaşayış məntəqəsi azad edildi ki, bu da gələcək böyük qələbənin ilk işarəsi idi.
2020-ci il sentyabrın 27-dən başlayan 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu oktyabrın 17-də, döyüşlərin 21-ci günündə Füzuli şəhərini və ətraf kəndləri erməni işğalından azad etdi. Füzuli uğrunda gedən döyüşlər İkinci Qarabağ müharibəsinin cənub-şərq cəbhəsində ən mühüm və eyni zamanda ən ağır döyüşlərindən biri idi. Düşmən 30 il ərzində cəbhənin təmas xəttində möhkəm istehkamlar qurmuşdu və bir çoxları Füzulini azad etməyin uzun müddət alacağını düşünürdü. Lakin Azərbaycan əsgəri bütün maneələri ildırım sürəti ilə keçməyə qadir olduğunu sübut etdi. Prezident İlham Əliyev bu tarixi hadisəni “Zəfər Tariximiz: 17 Oktyabr 2020-ci il Füzuli” sözləri ilə xarakterizə etmişdir.
Şəhər Gününün Təsis Edilməsi
Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş əraziləri üzrə şəhər günlərinin təsis edilməsi haqqında” Sərəncamına əsasən, 17 oktyabr Füzuli Şəhəri Günü kimi təqvimimizə daxil olub. Həmçinin ölkə Prezidentinin Sərəncamları ilə “Füzulinin azad olunmasına görə” medalı da təsis olunub.
Dirçəliş və Quruculuq
İşğaldan azad edildikdən sonra Füzuli şəhərində genişmiqyaslı tikinti və quruculuq işləri sürətlə davam etdirilir. Uzun illər viran qalmış ərazilərdə bu gün yeni yaşayış massivləri, sosial infrastruktur obyektləri, yollar və mühüm əhəmiyyət daşıyan səhiyyə müəssisələri inşa olunur. Füzuli şəhəri müasir şəhər konsepsiyası əsasında formalaşdırılır, əhalinin rahat və təhlükəsiz yaşayışı üçün bütün zəruri şərait yaradılır.
Bu istiqamətdə həyata keçirilən mühüm layihələrdən biri Füzuli Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının tikintisidir. Ümumi sahəsi 4,5 hektar olan xəstəxana kompleksi 180 çarpayılıq stasionar şöbə, əməliyyat otaqları, poliklinika və təcili tibbi yardım mərkəzindən ibarət olacaq. Tikinti işlərinin 2027-ci ilin birinci rübündə yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur.
Digər mühüm layihə isə Füzuli şəhərində salınacaq 22,47 hektarlıq Mərkəzi parkdır. Qarabağ Dirçəliş Fondunun sifarişi və maliyyə dəstəyi ilə salınacaq park kompleksi sakinlərin asudə vaxtlarının səmərəli keçirilməsinə imkan yaradacaq, ekoloji turizmin dəstəklənməsinə şərait yaradacaqdır. Park ərazisində istirahət zonaları, idman meydançaları, velosiped yolları, amfiteatr, kafe-restoranlar, eləcə də “Bayraq”, “Poeziya” və “Ürək” guşələrinin yaradılması planlaşdırılır. Tikinti işlərinə 2026-cı ilin ilk yarısında başlanması nəzərdə tutulur.
Şəhər Gününün Qeyd Edilməsi
Füzuli Şəhəri Günü hər il təntənəli şəkildə qeyd edilir. Mədəniyyət Nazirliyi və Ağdam, Füzuli və Xocavənd rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəliyinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirlər silsiləsi müxtəlif mədəni proqramlarla zəngindir. Mirzə Uluqbəy adına 1 nömrəli tam orta məktəbdə Füzuli Dövlət Dram Teatrının təqdimatında tamaşalar nümayiş olunur. Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzində “Zəfərin ruhu” adlı fotosərgi açılır. Mərkəzi parkda keçirilən qala konsertdə incəsənət xadimlərinin iştirakı ilə ifalar səsləndirilir, rəqqasların çıxışları izlənir, gənc idmançılar məharətlərini göstərirlər.
Füzuli Şəhəri Günü artıq yalnız azadlığın deyil, həm də bərabərliyin, qardaşlığın və gələcəyə inamın bayramına çevrilib. Bu gün bir daha sübut edir ki, Azərbaycan xalqı öz torpaqlarını qorumağa və dirçəltməyə qadirdir. Füzuli şəhəri zəfərin ruhunu yaşadan, eyni zamanda müasir bir şəhərə çevrilərək gələcək nəsillər üçün qürur mənbəyi olacaqdır.
Əlirza Abdullayev