Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi şəxsin şəxsi və ailə həyatının toxunulmazlığını, şərəf və ləyaqətini və fərdi məlumatlarının qorunmasını təmin edir. Bu məsələlər xüsusilə şəxsin ailəsi haqqında məlumatların, fotoşəkillərinin və məhkumluğu ilə bağlı xüsusi kateqoriyalı məlumatların onun iradəsi və qanuni əsas olmadan yayılması hallarında mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 32-ci maddəsinə əsasən hər kəsin şəxsi və ailə həyatının sirrini saxlamaq hüququ vardır. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, şəxsi və ailə həyatına müdaxilə etmək qadağandır. Həmçinin şəxsin razılığı olmadan onun şəxsi həyatı haqqında məlumatların toplanmasına, saxlanılmasına, istifadəsinə və yayılmasına yol verilmir.
Bundan əlavə, “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 2.1.6-cı maddəsində ailə həyatı və məhkumluqla bağlı məlumatlar “xüsusi kateqoriyalı fərdi məlumatlar” kimi müəyyən edilir. Həmin Qanunun 5.2-ci maddəsinə əsasən konfidensial fərdi məlumatlar, qanunda nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, üçüncü şəxslərə yalnız məlumat subyektinin razılığı əsasında verilə bilər.
Bu baxımdan, şəxsin və onun ailə üzvlərinin fotoşəkillərinin, ailə həyatı ilə bağlı məlumatların və xüsusilə məhkumluq barədə məlumatların hansı mənbədən əldə edildiyi, hansı hüquqi əsasla istifadə edildiyi və hansı məqsədlə ictimaiyyətə yayıldığı hüquqi baxımdan ayrıca araşdırılmalıdır.
Əgər belə məlumatların yayılması ilə bağlı olaraq şəxsdən pul vəsaiti tələb edilməsi və məlumatların yayılacağı ilə hədələnməsi faktı da mövcuddursa, məsələ daha ciddi hüquqi qiymətləndirmə tələb edir. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 182.1-ci maddəsi hədə-qorxu ilə tələb etməni, o cümlədən zərərçəkmiş şəxsin və ya onun yaxın qohumlarının haqqında rüsvayedici məlumatların yayılması hədəsi ilə əmlak və ya əmlak xarakterli hərəkət tələb edilməsini cinayət əməli kimi müəyyən edir.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu da izah edib ki, 182-ci maddə üzrə hədə-qorxu ilə tələb etmə zamanı rüsvayedici məlumatların yayılması ilə hədələmə əmlak tələbi ilə əlaqəli olmalıdır və cinayətin başa çatması üçün tələb olunan əmlakın faktiki olaraq verilməsi mütləq şərt deyil.
Mən bu məsələdə bütün faktları və sübutları qanunla müəyyən edilmiş qaydada təqdim etməyə hazıram. Hazırda bütün sübutların açıqlanmamasının səbəbi onların qorunması və lazımi hüquqi prosedur çərçivəsində təqdim edilməsidir. Müvafiq vaxtda yazışmalar, ödənişlərə dair sənədlər, fotoşəkillər, yayımlanmış materiallar, mümkün hədə və tələblər, həmçinin digər faktiki sübutlar təqdim ediləcək.
Mənim məqsədim heç kimi əsassız şəkildə ittiham etmək deyil. Məqsədim baş vermiş hadisələrin tam və obyektiv araşdırılmasını, şəxsi və ailə həyatına müdaxilə hallarına hüquqi qiymət verilməsini və əgər cinayət tərkibli əməllər təsdiq olunarsa, həmin əməllərə qanuna uyğun hüquqi qiymət verilməsini tələb etməkdir.
Mən bildirirəm ki, irəli sürdüyüm faktiki halları müvafiq sübutlarla təsdiq etməyə hazıram və həmin sübutları səlahiyyətli orqanlara qanunla müəyyən edilmiş qaydada təqdim edəcəyəm.
David Seliverstov, beynəlxalq hüquq müdafiəçisi
