Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) verdiyi müsahibə sıradan bir diplomatik bəyanat deyil, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın inteqrasiyasına xidmət edən yeni geopolitik xəritənin təqdimatıdır. Qlobal güc balansının yenidən formalaşdığı bir dövrdə Bakı və Daşkəndin formalaşdırdığı strateji ittifaq Avrasiyanın siyasi və iqtisadi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişir.
Müsahibədə yer alan əsas fikirləri dörd strateji geosiyasi sütun üzrə təhlil etmək olar:
1. Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) Vahid Güc Qütbü Kimi
Prezident İlham Əliyev TDT-nin sadəcə mədəni-hümanitar platforma olmadığını, artıq qlobal geosiyasətdə müstəqil güc mərkəzinə çevrildiyini vurğulayır. Bakı və Daşkənd bu təşkilatın hərbi-siyasi və iqtisadi sütunlarını möhkəmləndirən iki əsas drayver rolunu oynayır. Müsahibədəki əsas şifrə budur: TDT beynəlxalq güclərin təsir dairəsindən kənar, öz təhlükəsizliyini və iqtisadi müstəqilliyini təmin edən blok kimi formalaşır.
2. Orta Dəhliz və Geo-İqtisadi Suverenlik
Mərkəzi Asiya və Qafqaz regionlarının logistik resurslarının birləşdirilməsi Xəzər dənizi üzərindən keçən Orta Dəhlizin (Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) strateji dəyərini maksimuma çatdırır. Sənaye, kənd təsərrüfatı və bərpa olunan enerji sahələrində birgə layihələrin vurğulanması region ölkələrinin xarici bazarlardan asılılığını minimuma endirir. Bakı–Daşkənd oxu regionun logistik şəbəkəsini öz nəzarətində saxlamaqla Şərq-Qərb ticarətində həlledici söz sahibinə çevrilir.
3. "Böyük Güclər" Konfrontasiyasında Neytrallaşma və Birlik
Əliyevin mesajları Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazın "böyük güclərin" (Rusiya, Çin, Qərb) rəqabət meydanına çevrilməsinin qarşısını almaq strategiyasına dayanır. İkitərəfli strateji müttəfiqlik sazişləri xarici təzyiqlərə qarşı güclü bir qalxan yaradır.
4. Yaşıl Enerji və Geostrateji Resurs Tərəfdaşlığı
Avropanın enerji təhlükəsizliyində əsas oyunçulardan birinə çevrilən Azərbaycan, Mərkəzi Asiyanın "yaşıl enerji" potensialını da Avropa bazarlarına çıxarmaq üçün körpü rolunu üzərinə götürür.
Bu müsahibə Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın artıq başqa güclərin geosiyasi təsir zonası olmadığını, öz taleyini təyin edən və qlobal siyasətə istiqamət verən müstəqil bir güc blokuna dönşüdüyünü açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Jalə Həsənova,
YAP Yevlax rayon təşkilatının fəalı
