Azərbaycanda dövlət tərəfindən həyata keçirilən mütərəqqi siyasətin əsas təməllərindən biri milli-mənəvi irsə, İslam dəyərlərinə yüksək qayğı göstərməklə yanaşı, dövlətçilik və təhsil sisteminin dünyəvi prinsiplərini qətiyyətlə qorumaqdır. Ölkəmizdə dinə, vicdan azadlığına göstərilən ali diqqət rəsmi statistika ilə də aydın şəkildə təsdiqlənir; hazırda respublikada tam sərbəst fəaliyyət göstərən 2389 məscid mövcuddur və bu ocaqlarda eyni vaxtda 600 min nəfərə yaxın vətəndaş ibadət edə bilir. İşğaldan qurtarılmış torpaqlarda Ermənistanın vandalizminə məruz qalan 67 məscidin azad edilməsi və yenidənqurma işlərinə məhz bu ibadət evlərinin bərpası ilə başlanması milli yaddaşın qorunmasının bariz nümunəsidir. Dövlət-din münasibətlərində dünyəvilik prinsipi mənəviyyatla ziddiyyət təşkil etmir; əksinə, rəsmi qeydiyyatdakı dini icmaların sayı 2015-ci ildəki 645-dən hazırda 994-ə yüksəlmişdir. Həmçinin, dini sahəyə yalnız 2026-cı ildə 30 milyon manatdan artıq vəsaitin ayrılması, dini konfessiyalara verilən illik dəstəyin 2020-ci ildəki 3,25 milyon manatdan 2026-cı ildə 6,3 milyon manatadək artırılması və 1479 din xadiminin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi bu sistemli qayğının nəticəsidir. Beynəlxalq arenada da İslam həmrəyliyini təşviq edən rəsmi Bakı, 2024-cü ildə COP29 çərçivəsində Dini Liderlərin Qlobal Sammitinə ev sahibliyi etmiş, 2026-cı ildə penetrates isə Şuşada Türk Dövlətləri Təşkilatının dini rəhbərlərinin İlk Görüşünü keçirmişdir.
Lakin qeyd edilən bütün bu mənəvi inkişaf addımları ölkənin vahid təhsil sisteminin dünyəvi xarakterini dəyişdirmir, çünki təhsildə təməl və dəyişməz norma dünyəvilikdir. Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid məktəbli geyim formasının tətbiq edilməsi dini ayrı-seçkilik deyil, məhz təhsilin dünyəvi xarakterinin, şagirdlər arasında sosial bərabərliyin və daxili nizam-intizamın qorunmasına xidmət edir. Məktəb, uşaqların ailəsinin maddi imkanlarından və ya subyektiv dini baxışlarından asılı olmayaraq, hər bir kəsin özünü tam bərabərhüquqlu hiss etdiyi steril və neytral mühit olmalıdır. Dünyagörüşü hələ tam formalaşmamış azyaşlı qız uşaqlarının kənar radikal dini-ideoloji mərkəzlərin təsiri ilə israrlı şəkildə müəyyən baş örtüyü və qapalı geyim normalarına tabe etdirilməsi dünyəvilik prinsipləri ilə ziddiyyət təşkil edir, uşaqların sosiallaşmasına və özlərini həmyaşıdlarından fərqli sistemin mənsubu kimi qavramasına yol açır. Halbuki Qurani-Kərimin əsas qayələrindən biri də dində məcburiyyətin olmamasıdır və fərd dinə münasibət qərarını yalnız yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra öz iradəsi ilə verməlidir. Təhsilverənlər üçün də vahid işgüzar üslubun və dress-kod tələblərinin müəyyən edilməsi ümumi məktəb mədəniyyətinin güclənməsinə, dərsin idarə olunmasına və şagirdlərin diqqətinin yalnız elmə yönəlməsinə xidmət edir. Peşəkar kadr potensialını formalaşdıran Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda (hazırda 318 tələbə və doktorant təhsil alır) və Bakı İlahiyyat Kollecində (65 tələbə) təhsilin tamamilə ödənişsiz və təqaüdlü olması, həmçinin 2025-ci ildə 250 məscidi əhatə edən, 2026-cı ildə isə daha 210 məscidə şamil olunacaq "Hər məsciddə kitabxana" layihəsi də məhz elmi maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Son nəticədə, kiberhücumlar və ideoloji təxribatlar dövründə qarşıda duran ən başlıca vəzifə gənc nəsli beyni bulandıran radikal dini doqmalardan qorumaqdır; dövlətin elmi, mütərəqqi və dünyəvi təhsil sistemi sayəsində xalqımız xaricdən gələn zərərli ideoloji təsirləri neytrallaşdıraraq savadlı və vətənpərvər gələcəyini qətiyyətlə inşa edir.
Kəmalə Ələkbərova
YAP Yevlax rayon təşkilatının fəalı