Azərbaycanın xarici siyasətində Asiya ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi mühüm yer tutur. Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarla siyasi dialoqun inkişafına, iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsinə və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının artırılmasına yönəlmiş siyasətinin tərkib hissəsidir.
Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri də bu xüsusda iki ölkə arasında siyasi dialoqun inkişafı və yeni əməkdaşlıq imkanlarının müəyyənləşdirilməsi baxımından diqqət çəkir. Səfər qarşılıqlı təmasların intensivləşdirilməsi, mövcud münasibətlərin yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi və gələcək əməkdaşlığın prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin səfər çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin çoxşaxəli inkişafı üçün geniş perspektivlərin olduğunu nümayiş etdirir. Dövlət başçısı beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığın, qarşılıqlı dəstəyin və ikitərəfli təmasların intensivləşdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. BMT, Qoşulmama Hərəkatı və AQEM çərçivəsində qurulan əlaqələr ölkələrimizin beynəlxalq platformalarda əməkdaşlığının əsas istiqamətlərini təşkil edir. Parlamentlərarası münasibətlər, eləcə də Kambocanın Azərbaycanın ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsinə verdiyi dəstək siyasi əlaqələrin inkişafına əlavə imkanlar yaradır. Bu təmaslar Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin genişləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlıq şəbəkəsinin möhkəmləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.
İqtisadi sahədə isə əsas hədəf mövcud potensialı konkret nəticələrə çevirməkdir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya imkanlarının araşdırılması, sənaye sahəsində birgə müəssisələrin yaradılması qarşılıqlı fayda üçün yeni perspektivlər yaradır. Bu məqsədlə birgə işçi qrupunun yaradılması və biznes forumunun keçirilməsi dövlətlərarası razılaşmaların sahibkarlıq müstəvisində davam etdirilməsinə xidmət edir. Biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması, hər iki ölkənin bazar imkanlarının öyrənilməsi və potensial tərəfdaşların müəyyənləşdirilməsi iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə təkan verəcək. Məsafə və məlumat çatışmazlığı kimi amillərin müasir kommunikasiya imkanları və qarşılıqlı təmaslar vasitəsilə aradan qaldırılması ticarət əlaqələrinin inkişafını sürətləndirəcəkdir.
Əməkdaşlığın digər istiqamətləri rəqəmsal texnologiyalar, nəqliyyat, turizm və təhsillə bağlıdır. Nəqliyyat və rəqəmsal transformasiya istiqamətlərində əməkdaşlıq yeni təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait formalaşdıracaq. Sovet dövründə kambocalı tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması ilə formalaşmış ənənənin bərpası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qarşılıqlı təhsil imkanlarının genişləndirilməsi, tələbə mübadiləsinin təşviqi və humanitar təmasların artırılması xalqlarımızın bir-birini daha yaxından tanımasına, dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə təkan verəcəkdir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, öz səmərəliliyini sübut etmiş və Azərbaycan cəmiyyətində təqribən 100 faizlik müsbət qiymətləndirmə qazanmış “ASAN” dövlət xidmətləri sistemimiz Kambocada da maraq doğurur: “Bu sistem artıq Azərbaycanın dostu olan bir çox ölkələrdə tətbiq edilir. Əminəm ki, bu da ikitərəfli münasibətlərimizə yaxşı töhfə verə bilər”.
Səfər çərçivəsində mina təhlükəsinin müzakirəsi də xüsusi aktuallıq daşıyır. Həm Azərbaycan, həm də Kamboca bu problemin ağır nəticələri ilə üzləşib və mina təhlükəsi hər iki ölkədə insanların həyatına, sağlamlığına və təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərib. Təcrübə mübadiləsi, mütəxəssislərin hazırlanması, təlimlərin keçirilməsi və praktiki əməkdaşlığın genişləndirilməsi mina təhlükəsinin yaratdığı risklərin azaldılması baxımından faydalı olacaq. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina partlayışları nəticəsində 400-dən çox insanın həlak olması və ya xəsarət alması bu problemin aradan qaldırılmasının nə qədər vacib olduğunu sübut edir. Bu istiqamətdə beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi mülki əhalinin qorunması, təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılması və azad edilmiş ərazilərdə bərpa prosesinin sürətləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin sülh və təhlükəsizliyin beynəlxalq hüquq normaları, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsipləri əsasında təmin edilməli olduğuna dair fikirləri Azərbaycanın prinsipial mövqeyini ifadə edir. Ölkəmiz 30 illik işğaldan sonra ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa edərək azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı quruculuq işlərinə başlayıb. Hazırda infrastrukturun yenidən qurulması, yaşayış məntəqələrinin bərpası və Böyük Qayıdış Proqramının həyata keçirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülür. Keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı, yeni yaşayış şəraitinin yaradılması və iqtisadi fəaliyyətin bərpası sülhün real nəticələrlə möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bu yanaşma göstərir ki, sülh yalnız siyasi razılaşmalarla məhdudlaşmır, eyni zamanda təhlükəsiz həyatın, sabitliyin və davamlı inkişafın əsas şərtidir.
Ümumilikdə, Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri iki ölkənin münasibətlərində yeni mərhələnin başlanması üçün əlverişli imkanlar yaradır. Siyasi dialoqun iqtisadi və humanitar əməkdaşlıqla tamamlanması, qarşılıqlı maraq doğuran layihələrin həyata keçirilməsi və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əlaqələrin möhkəmləndirilməsi Azərbaycan ilə Kamboca arasında tərəfdaşlığın daha geniş məzmun qazanmasına şərait yaradır. Əldə olunan razılaşmaların ardıcıl şəkildə icrası, biznes dairələri arasında təmasların artırılması və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi münasibətlərin gələcək inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Mahir Süleymanlı
Milli Məclisin deputatı
